Number One นับหนึ่งถึงมื้อแม่ : รสชาติของบ้าน ที่ยิ่งไกลก็ยิ่งคิดถึง
- Number One ภาพยนตร์ที่ใช้มื้ออาหารฝีมือแม่เป็นกุญแจเล่าเรื่องความสัมพันธ์ในครอบครัว สะท้อนวัฒนธรรมอาหารของเกาหลี ตั้งแต่รสมือแม่ เครื่องเคียงบนโต๊ะอาหาร ข้าวบ้านของครอบครัว ไปจนถึงการกินในยุคสมัยใหม่อย่าง มุกบัง
- ภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นการกลับมาพบกันอีกครั้งของ ชเวอูชิก และ จางฮเยจิน ในบทแม่ลูก หลังจากที่เคยแสดงร่วมกันในภาพยนตร์ Parasite พร้อมเรื่องราวที่เต็มไปด้วยความอบอุ่น และความคิดถึงที่ซ่อนอยู่ในมื้ออาหารธรรมดาๆ
- ภาพยนตร์ดราม่าสุดซึ้งกินใจเรื่องนี้ดัดแปลงมาจากเรื่องสั้น “You Have 328 Chances Left to Eat Your Mother’s Cooking ของนักเขียนชาวญี่ปุ่น อูเอโนะ โซระ
ในวัฒนธรรมเกาหลีอาหารมักทำหน้าที่มากกว่าสิ่งที่ใช้ประทังความหิว แต่ยังเป็นเหมือนภาษาของความห่วงใยที่คนในครอบครัวใช้สื่อสารกัน โดยไม่ต้องเอ่ยคำพูดออกมา ภาพของแม่ที่หอบกล่องเครื่องเคียงไปให้ลูกที่ย้ายออกไปอยู่ไกลบ้าน จึงเป็นฉากคุ้นตาที่ปรากฏอยู่เสมอในซีรีส์เกาหลี เพราะสำหรับหลายครอบครัวอาหารฝีมือแม่คือรูปธรรมของความรัก และความผูกพันที่ถูกส่งต่อผ่านมื้ออาหารธรรมดาๆ แนวคิดนี้กลายเป็นจุดตั้งต้นของ Number One นับหนึ่งถึงมื้อแม่ ภาพยนตร์ดรามาจากเกาหลีที่หยิบเอาความสัมพันธ์ระหว่างแม่กับลูก มาถ่ายทอดผ่านปริศนาของตัวเลข ซึ่งปรากฏขึ้นทุกครั้งที่ตัวเอกได้กินอาหารฝีมือแม่ มื้ออาหารที่คุ้นเคยกำลังซ่อนความหมายบางอย่างเอาไว้มากกว่าที่เห็น กลายเป็นเรื่องราวเรียบง่ายของครอบครัวที่ผู้ชมจากหลากหลายวัฒนธรรมสามารถเข้าถึงได้
Number One นับหนึ่งถึงมื้อแม่ ดัดแปลงมาจากเรื่องสั้น “You Have 328 Chances Left to Eat Your Mother’s Cooking ของนักเขียนชาวญี่ปุ่น อูเอโนะ โซระ (Ueno Sora) อีกความน่าสนใจคือภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นการกลับมาร่วมงานกันของสองนักแสดงคุณภาพอย่าง ชเวอูชิก และ จางฮเยจิน หลังจากที่ทั้งคู่เคยฝากผลงานไว้ในภาพยนตร์ Parasite ครั้งนี้ทั้งสองกลับมาถ่ายทอดความสัมพันธ์แม่ลูกอีกครั้งในบรรยากาศที่ต่างออกไป ไม่ใช่ครอบครัวที่ต้องดิ้นรนอยู่ท่ามกลางความเหลื่อมล้ำ แต่เป็นเรื่องราวที่เรียบง่ายกว่าเปี่ยมไปด้วยความอบอุ่นและความคิดถึง ผ่านมื้ออาหารที่เป็นศูนย์กลางของความทรงจำในครอบครัว
ตัวเลขปริศนาในมื้ออาหาร
“มันแปลกดีนะ เวลาเจอปัญหาแทนที่จะร้องให้คนอื่นช่วย เรากลับโทรหาแม่”
นี่คือประโยคสั้นๆ จากภาพยนตร์ Number One นับหนึ่งถึงมื้อแม่ ที่เหมือนจะย้ำว่า ต่อให้เราจะเติบโตขึ้นแค่ไหน แต่ทุกครั้งที่เจอปัญหา หรือเรื่องราวที่ไม่สบายใจ แม่ยังคงเป็นคนแรกที่เราเรียกหาอยู่ดี เช่นเดียวกับ ฮามิน (ชเวอูชิก) ที่เติบโตมากับพี่ชายและแม่ อึนชิล (จางฮเยจิน) ในเมืองชายทะเลปูซาน พ่อของเขาเสียชีวิตตั้งแต่ก่อนที่เขาจะเกิด เมื่อพี่ชายจากไป ฮามินกลับเริ่มเห็น “ตัวเลขปริศนา” ปรากฏขึ้นทุกครั้งที่เขากินอาหารฝีมือแม่ และตัวเลขนั้นจะค่อยๆ ลดลงทุกครั้ง เขาพยายามไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ แต่ก็ไม่พบความผิดปกติใดๆ กระทั่งวันหนึ่งพ่อของเขาปรากฏตัวในความฝัน และบอกว่าหากตัวเลขนั้นลดลงถึง 0 แม่ของเขาจะต้องตาย ทำให้ฮามินพยายามหลีกเลี่ยงการกินอาหารที่แม่ทำมาตลอด ไม่ว่าจะชวนแม่ออกไปกินข้าวนอกบ้าน หรือปฏิเสธอาหารที่แม่ห่อไปให้ที่โรงเรียน
เมื่อรู้ว่าตัวเองคงหลีกเลี่ยงสิ่งนี้ไม่ได้ตลอดไป ฮามินจึงตั้งใจสอบเข้ามหาวิทยาลัยในกรุงโซลให้ได้ เพื่อจะได้ไม่ต้องกินอาหารฝีมือแม่อีก และในที่สุดเขาก็ทำสำเร็จ เขาเรียนจบได้ทำงานเป็นพนักงานบริษัทโซจูในโซล ขณะนั้นเขาได้คบหาแฟนสาว รยออึน (กงซึงยอน) แต่ความสัมพันธ์ของทั้งคู่เริ่มสั่นคลอน เมื่อรยออึนเสนอเงื่อนไขก่อนแต่งงานว่า อยากให้แม่ของฮามินย้ายมาอยู่ด้วยกัน เนื่องจากเธอเป็นเด็กกำพร้า และใฝ่ฝันถึงการมีครอบครัวที่อบอุ่น ทำให้ฮามินที่พยายามหลีกเลี่ยงแม่มาตลอดต้องเผชิญหน้ากับปมในใจของตัวเองอีกครั้ง ซึ่งไม่ว่าเขาจะหนีมาไกลแค่ไหน แต่คำถามของแม่ที่ว่า “กินข้าวหรือยังลูก?” ก็ยังส่งความห่วงใยมาถึงเขาเสมอ
“รสมือ” สูตรลับจากความอบอุ่นของแม่
มื้ออาหารในภาพยนตร์ไม่ได้เป็นเพียงองค์ประกอบของเรื่องราวเท่านั้น แต่ยังเชื่อมโยงกับแนวคิดทางวัฒนธรรมของเกาหลีที่เรียกว่า ซนมัต หรือ รสมือ ซึ่งหมายถึงรสชาติของอาหารที่เกิดจาก “มือ” ของคนทำที่มีประสบการณ์และความคุ้นเคย โดยคนเกาหลีส่วนใหญ่เชื่อว่า รสมือแม่เป็นรสชาติที่ดีที่สุด เพราะไม่ได้เกิดจากสูตรอย่างเดียว แต่เกิดจากความใส่ใจที่ผู้ทำอาหารมีต่อคนกิน แม้จะเป็นเมนูเดียวกัน แต่รสชาติจากครัวของแต่ละบ้านย่อมแตกต่างกัน ทำให้ในเกาหลีมีร้านอาหารจำนวนไม่น้อยที่ใช้คำว่า “รสมือแม่” เป็นชื่อร้าน เพื่อสื่อถึงรสชาติแบบดั้งเดิมที่สืบทอดจากครัวในบ้าน และเป็นรสชาติที่กินกี่ครั้งก็รู้สึกอุ่นใจ
นอกจากความอบอุ่นของรสมือแม่แล้ว หลายฉากในภาพยนตร์ Number One นับหนึ่งถึงมื้อแม่ ยังถ่ายทอดวัฒนธรรมการกินของเกาหลี อย่างการห่อ เครื่องเคียง ใส่กล่องให้ลูกนำกลับไปด้วยทุกครั้งที่กลับบ้าน ซึ่งเครื่องเคียงเป็นสิ่งที่ทำให้ แม่ๆ ชาวเกาหลีแน่ใจว่าลูกตัวเองที่ไปเติบโตในต่างเมืองจะมีอาหารดีๆ กินเสมอ โดยอาหารเกาหลีมื้อหนึ่งนอกจากจะประกอบไปด้วยข้าว ซุป และ บันชัน หรือเครื่องเคียงจานเล็กหลากหลายเมนู เช่น กิมจิ ผักปรุงรส หรืออาหารหมักตามฤดูกาล ซึ่งล้วนสะท้อนภูมิปัญญาการถนอมอาหารของชาวเกาหลีที่สืบทอดกันมาเป็นเวลานาน โดยเฉพาะในอดีตที่ต้องเตรียมอาหารไว้กินในช่วงฤดูหนาว
จำนวนของเครื่องเคียงที่เสิร์ฟยังเคยบ่งบอกถึงลำดับชั้นทางสังคม เช่นในสมัยราชวงศ์โชซอน มื้ออาหารของกษัตริย์ถูกกำหนดให้มีเครื่องเคียงมากถึง 12 อย่าง ขณะที่ชนชั้นต่ำกว่าก็จะมีจำนวนเครื่องเคียงที่น้อยลง ปัจจุบันแม้ความหมายด้านสถานะจะเลือนหายไปจากจำนวนเครื่องเคียงแล้ว แต่ก็ยังมีธรรมเนียมการเสิร์ฟเครื่องเคียงจำนวนมาก
แต่อย่างไรก็ตามเมื่อวิถีชีวิตของผู้คนในเมืองใหญ่เปลี่ยนไป หลายคนต้องใช้ชีวิตอย่างเร่งรีบ และมีเวลาจำกัดในการเตรียมอาหาร มื้ออาหารแบบ ข้าวบ้าน หรือที่คนเกาหลีเรียกว่า จิบบับ ที่เคยเป็นศูนย์กลางของครอบครัวจึงค่อยๆ เลือนหายจากชีวิตประจำวัน หลายคนต้องพึ่งพาอาหารสำเร็จรูป ร้านอาหาร หรือมื้ออาหารแบบเร่งด่วน แทนการนั่งกินข้าวพร้อมหน้ากันที่บ้าน ในบริบทเช่นนี้การที่แม่เตรียมเครื่องเคียงใส่กล่องให้ลูกนำติดตัวกลับไปทุกครั้งที่กลับมาเยี่ยมบ้าน จึงเป็นเหมือนการส่งต่อรสชาติของบ้าน และความห่วงใย แม้จะต้องใช้ชีวิตอยู่ไกลจากครอบครัวก็ตาม
รสชาติของบ้าน ที่ยิ่งไกลยิ่งคิดถึง
“ถ้าชาติหน้ามีจริง ขอให้แม่เกิดเป็นลูกสาวผมนะ ผมจะส่งแม่เรียน ช่วยดูแลทุกอย่าง”
ประโยคหนึ่งในภาพยนตร์ Number One นับหนึ่งถึงมื้อแม่ แทนความรู้สึกของลูกที่เติบโตขึ้นมาแล้ว และเริ่มตระหนักว่าความรักที่แม่มอบให้มาตลอดชีวิตนั้นยากจะตอบแทนได้อย่างสมบูรณ์ แม้เรื่องง่ายๆ อย่างการทำอาหารตามสูตรของแม่อย่างเคร่งครัด รสชาติก็อาจยังไม่เหมือนอยู่ดี เพราะบางอย่างในมื้ออาหารนั้นไม่สามารถวัด หรือคัดลอกออกมาได้ง่ายๆ แม่ต้องใช้ทั้งแรงกายและใจในการทำเพื่อเราตั้งแต่เล็กจนโต
นั่นทำให้ รสมือแม่ กลายเป็นรสชาติที่ผูกพันกับความทรงจำมากกว่าสูตรอาหาร และสำหรับคนที่ต้องย้ายออกมาใช้ชีวิตไกลบ้านอย่างฮามิน รสชาติแบบนั้นยิ่งกลายเป็นสิ่งที่คิดถึงเป็นพิเศษ ไม่ว่าเขาจะพยายามทำซ้ำมากแค่ไหน มันก็ไม่อาจแทนที่มื้ออาหารจากครัวของแม่ได้ และความรู้สึกนี้ไม่ใช่เพียงประสบการณ์ของคนเกาหลีเท่านั้น แต่เป็นความทรงจำที่ผู้คนในหลายวัฒนธรรมต่างก็เข้าใจร่วมกัน รสชาติของบ้านที่ยิ่งห่างไกลเท่าไร ก็ยิ่งคิดถึงมากขึ้นเท่านั้น
ท้ายที่สุดแล้ว Number One นับหนึ่งถึงมื้อแม่ จึงเป็นภาพยนตร์ที่พูดถึงความสัมพันธ์ในครอบครัวผ่านสิ่งใกล้ตัวอย่างมื้ออาหาร เรื่องราวที่ดูเรียบง่ายนี้ทำให้ผู้ชมหลากหลายวัยเข้าถึงได้ไม่ยาก เพราะไม่ว่าเราจะเติบโตขึ้นแค่ไหน หรือออกไปใช้ชีวิตไกลบ้านเพียงใด รสชาติของอาหารที่คุ้นเคยและอร่อยที่สุดสำหรับใครหลายคน ก็มักยังคงเป็นอาหารฝีมือแม่ที่เคยกินมาตั้งแต่เด็ก และขณะที่การเติบโตมักทำให้เราหลงลืมคำถามง่ายๆ ว่า เราจะยังมีโอกาสได้นั่งกินมื้ออาหารรสมือแม่ที่เรียบง่ายแบบนั้นอีกกี่ครั้ง ภาพยนตร์จึงชวนให้ย้อนมองช่วงเวลาธรรมดาในชีวิต สิ่งที่เราคิดว่าจะมีอยู่เสมอ อาจกำลังค่อยๆ ลดน้อยลงโดยที่เราไม่ทันสังเกต เหมือนกับตัวเลขปริศนาที่ค่อยๆ นับถอยหลังอยู่ในมื้ออาหารของแม่
อ้างอิง
