สวนพฤกษศาสตร์พังงา ชุ่มฉ่ำป่าฝนปักษ์ใต้ ที่ถูกแต้มด้วยกล้วยไม้หายากประจำถิ่น

เป็นอีกพิกัดที่อยากชวนพี่นักเดินป่ามาค้นพบ สำหรับ สวนพฤกษศาสตร์พังงา สวนพฤกษศาสตร์น้องใหม่สังกัดองค์การสวนพฤกษศาสตร์ ตั้งอยู่ไม่ไกลจากตัวอำเภอเมือง จังหวัดพังงา บริเวณด่านพระยาพิพิธ เขตป่าสงวนแห่งชาติ ป่าเขาทอย และป่านางหงษ์ ความน่าสนใจแรกของ สวนพฤกษศาสตร์พังงา คือความหลากหลายของผืนป่าและภูมิประเทศซึ่งประกอบด้วยระบบนิเวศสังคมพืชป่าพุน้ำจืด ป่าดิบชื้น และป่าเขาหินปูน ทำให้เราสามารถมองเห็นหมอกฝนลอยต่ำคลอเคลียเขาหินปูนรูปร่างแปลกตา

ส่วนบรรยากาศการเดินป่าก็เขียวชุ่มฉ่ำเพราะพื้นที่ประมาณ 600 ไร่ของที่นี่เป็นป่าต้นน้ำของน้ำตกสระนางมโนราห์ ในแง่พรรณพืชก็มีความหลากหลายของทรัพยากรพืชเหมาะแก่การศึกษาวิจัย เฉพาะพืชถิ่นเดียวสามารถพบเจอได้ไม่ต่ำกว่า 30 ชนิด และที่เป็นโบนัสนักเดินป่าคือกล้วยไม้ป่า สีสันของดอกไม้ประจำถิ่น และพืชหายากจำนวนมากที่ผลิบานต้อนรับตลอดทาง เช่น เอื้องอัญมณีจิ๋ว รองเท้านารีขาวพังงา รองเท้านารีเหลืองกระบี่ รองเท้านารีเหลืองพังงา ปาล์มเจ้าเมืองถลาง และดาวไทย เป็นต้น

สำหรับกล้วยไม้ถิ่นเดียวที่สามารถพบได้เพียงจังหวัดพังงาและจังหวัดใกล้เคียง ที่เป็นไฮไลต์ของสวนพฤกษศาสตร์พังงาก็เช่น รองเท้านารีขาวพังงา (Paphiopedilum thaianum Iamwir.) ลักษณะต้นและดอกขนาดเล็ก รูปรีแกมขอบขนานมีลายคล้ายลายหินอ่อนสีเขียวเข้มสลับกับสีเขียวอมเทา ดอกสีขาว มักมีลายจุดเล็กสีม่วงแดงกระจาย กลีบกระเป๋ารูปไข่มีแต้มสีม่วงแดงอยู่ภายใน มีกลิ่นหอมคล้ายกลิ่นตะไคร้หอม ออกดอกในช่วงเดือนมีนาคม – พฤษภาคม

ต่อด้วย รองเท้านารีเหลืองพังงา (Paphiopedilum leucochilum (Rolfe) Fowlie) ลักษณะต้นและดอกขนาดกลาง รูปรีแกมขอบขนานมีลายคล้ายลายหินอ่อนสีเขียวเข้มสลับกับสีเขียวอมเทา ดอกสีครีมอมเหลือง มีลายจุดหรือเป็นลายคล้ายตาข่ายสีม่วงคล้ำกลีบกระเป๋ารูปไข่ถึงรูปรีสีครีม ออกดอกในช่วงเดือนมีนาคม – มิถุนายน

หรือจะเป็น เอื้องอัญมณีจิ๋ว (Corybas ecarinatus Anker & Seidenfaden) ลักษณะต้นและดอกขนาดเล็กจิ๋ว ใบรูปหัวใจกลม ขนาดประมาณเหรียญบาท สีเขียวอมแดงมีลายตาข่ายสีขาว แผ่นใบบางค่อนข้างโปร่งแสง ทำให้มีประกายสะท้อน ดอกรูปทรงคล้ายหมวกทหารโบราณสีแดง มีกลีบเลี้ยงด้านบนสีขาว ออกดอกในช่วงเดือน สิงหาคม – กันยายน

นอกจากความโดดเด่นของพรรณไม้แล้ว สวนพฤกษศาสตร์พังงายังมีเรื่องราวเชื่อมโยงด้านประวัติศาสตร์ในช่วงยุครัตนโกสินทร์ตอนต้น โดยชาวบ้านท้องถิ่นเรียกขานบริเวณผืนป่าแห่งนี้ว่า “ด่านพระยาพิพิธฯ” เหตุก็ต้องย้อนไปในช่วงสงครามเก้าทัพ ครั้งนั้น “พระยาพิพิธโภไคย” ข้าหลวงสังกัดกรมพระคลัง ในสมัยรัชกาลที่ 1 ซึ่งเป็นข้าราชการที่ทางพระนครส่งมาประจำยังค่ายปากพระ (ปัจจุบันคือบริเวณบ้านท่านุ่น ต.โคกกลอย อ.ตะกั่วทุ่ง จ.พังงา) เพื่อจัดเก็บส่วยสาอากรจากการขุดแร่ดีบุก เมื่อพม่ายกกองทัพเรือเข้าตีหัวเมืองปักษ์ใต้แล้วเข้าโจมตีเมืองตะกั่วทุ่ง พระยาพิพิธโภไคยได้นำผู้คนหนีหลบภัยไปทางเมืองพังงา ณ หุบเขาที่เป็นพื้นที่ป่ากว้างใหญ่มีภูเขาสูงรายล้อม ทำให้มีการเรียกบริเวณนี้ว่า ด่าน หรือ ค่าย แล้วตามด้วยนาม พระยาพิพิธฯ สืบมา

สวนพฤกษศาสตร์พังงา ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงการวิจัยพรรณพืชในภาคใต้เท่านั้น แต่ยังเปิดพื้นที่ให้ประชาชนทั่วไปได้เข้ามาท่องเที่ยวศึกษาธรรมชาติ เริ่มจาก เส้นทางศึกษาธรรมชาติ ระยะทางประมาณ 1.2 กิโลเมตร ซึ่งระหว่างเส้นทางจะได้เห็นระบบนิเวศสังคมพืชป่า พรรณไม้ ถ้ำ น้ำตก ร่องรอยสัตว์ป่า แมลง และนก นอกจากนี้ยังมี โรงเรือนเก็บรวบรวมตัวอย่างพืช เป็นจุดที่สามารถเข้าไปเดินชมพรรณไม้ต่างๆ ที่ทางสวนพฤกษ์นำมาเพาะขยายพันธุ์ โดยเฉพาะกล้วยไม้ถิ่นเดียวและกล้วยไม้หายาก จัดแสดงอยู่บนเขาหินปูนจำลอง

และสำหรับสายแคมปิงยังมี พฤกษาแคมป์ปิ้ง ซึ่งเป็นลานแคมปิ้ง จุดกางเต็นท์พักแรมที่โอบล้อมด้วยภูเขาสูง เงียบสงบ วิวสวยบรรยากาศดี ตื่นเช้ามาจิบกาแฟพร้อมชมวิวธรรมชาติแบบ 360 องศา โดยจุดนี้มีทั้งลานปูนและสนามหญ้า ห้องน้ำสะอาด แต่ไร้ไฟฟ้า มีเฉพาะแสงสว่างตามทางจากโซลาร์เซลล์เท่านั้น บอกเลยว่ามาสักครั้งแล้วจะหลงรักป่าปักษ์ใต้ได้ทันที

Fact File

• สวนพฤกษศาสตร์พังงา ตั้งอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ป่าเขาทอย และป่านางหงษ์ (ด่านพระยาพิพิธ) อำเภอเมือง จังหวัดพังงา
• สำหรับผู้สนใจเดินป่าในเส้นทางศึกษาธรรมชาติ ต้องแจ้งล่วงหน้า ที่ FB: Phangngabotanicalgarden รายละเอียดเพิ่มเติม โทร. 065-697-6715