ไปเป็นนักสืบธรรมชาติ ถอดรหัส “ป่าต้นน้ำอินทนนท์” กับ ค่ายเยาวชนเอ็กโกไทยรักษ์ป่า รุ่นที่ 62

จะเป็นอย่างไรหากเราได้สวมบทบาทเป็น นักสืบธรรมชาติ ตามหากุญแจที่จะไขสู่ความลับของการอยู่ร่วมกันอย่างยั่งยืนระหว่างมนุษย์และผืนป่า และกุญแจดอกนี้ซ่อนอยู่ใน ค่ายเยาวชนเอ็กโกไทยรักษ์ป่า รุ่นที่ 62 ค่ายสิ่งแวดล้อมประจำปีที่พาเยาวชนในชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย 70 คนจากทั่วประเทศไทย เดินทางไปสัมผัสธรรมชาติในพื้นที่ป่าจริง 7 วัน 6 คืน ณ ป่าต้นน้ำดอยอินทนนท์ จังหวัดเชียงใหม่ จัดโดย บริษัท ผลิตไฟฟ้า จำกัด (มหาชน) หรือ EGCO Group ร่วมกับ มูลนิธิไทยรักษ์ป่า องค์กรสาธารณกุศลซึ่งก่อตั้งและสนับสนุนการดำเนินงานโดย EGCO Group เพื่อการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและป่าต้นน้ำที่สำคัญของประเทศ และ อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์

“ค่ายเยาวชนเอ็กโกไทยรักษ์ป่าจัดต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2540 และมีการเปลี่ยนหัวข้อการจัดค่ายไปทุกปี โดยหัวข้อในปีนี้เน้นเรื่อง ‘การถอดรหัสป่าต้นน้ำอินทนนท์’ ให้เยาวชนได้เข้าไปค้นคว้าและแสวงหาความจริงบางอย่างว่า ธรรมชาติทำให้ตัวเราอยู่ได้อย่างไร และตัวเราเป็นกุญแจสำคัญอย่างไรที่ทำให้ธรรมชาตินั้นยังคงอยู่อย่างยั่งยืน การถอดรหัสเป็นนัยยะที่ซ่อนเอาไว้ เยาวชนจะสามารถมองเห็นธรรมชาติรอบตัวแม้ว่าจะไม่ได้อยู่ในพื้นที่ป่า เพียงแค่เราดูแลสิ่งแวดล้อมหรือการประหยัดพลังงาน สิ่งเหล่านี้ล้วนทำให้ธรรมชาติรอบตัวเราดีขึ้น แล้วตัวเขาจะดีขึ้นได้อย่างไรจากการมาเรียนรู้และถอดรหัสป่าต้นน้ำที่ดอยอินทนนท์”

มานนีย์ พาทยาชีวะ เลขาธิการมูลนิธิไทยรักษ์ป่า เล่าถึงรายละเอียดของ ค่ายเยาวชนเอ็กโกไทยรักษ์ป่า ซึ่งดำเนินการต่อเนื่องมาถึงรุ่นที่ 62 โดยในแต่ละปีจะมีเยาวชนจากทั่วประเทศส่งใบสมัครมาเข้าร่วมเป็นจำนวนมาก สำหรับปีนี้เริ่มต้นออกเดินทางจากสถานีรถไฟกรุงเทพอภิวัฒน์สู่เชียงใหม่ เปลี่ยนการเรียนรู้จากห้องสี่เหลี่ยมในโรงเรียนมาสู่ห้องเรียนธรรมชาติกลางผืนป่าของจริงที่เยาวชนหลายคนยังไม่มีโอกาสได้มาสัมผัส

“การมาค่ายครั้งนี้ หนูคาดหวังว่าจะได้เรียนรู้เรื่องป่าและระบบนิเวศมากขึ้นว่าทำไมถึงมีความสำคัญ แต่พอจบค่ายวันสุดท้าย เกินความคาดหวังไปมากเลย ได้เรียนรู้เรื่องป่ามากขึ้น ได้รู้จักไลเคน วิธีการดูนก เข้าใจว่าการพึ่งพาอาศัยกันของระบบนิเวศและสิ่งมีชีวิตในป่าเป็นอย่างไร” ศศิญา บุญมิ่ง ตัวแทนจากค่ายเยาวชนเอ็กโกไทยรักษ์ป่า รุ่นที่ 62 บอกเล่าถึงความตั้งใจในการสมัครมาเข้าร่วมค่ายครั้งนี้

สำหรับกิจกรรมในค่ายไม่ได้มีแค่การเรียนรู้ทฤษฎีด้านสิ่งแวดล้อม ไฮไลต์ที่น้องๆ เยาวชนรอคอย คือ ประสบการณ์เดินป่าจริง เริ่มจาก “เส้นทางศึกษาธรรมชาติกิ่วแม่ปาน” ที่มีความหลากหลายด้านภูมิประเทศและพืชพรรณ ต่อด้วยการสำรวจระบบนิเวศป่าพรุน้ำจืดที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวใน “เส้นทางศึกษาธรรมชาติอ่างกาและเส้นทางศึกษาธรรมชาติยอดดอย” อีกทั้งยังได้เรียนรู้ดินน้ำและต้นไม้เพื่อนรักใน “เส้นทางป่า 6 คนโอบ” กับความสัมพันธ์ที่เชื่อมโยงกันของระบบนิเวศ และที่จะขาดไม่ได้คือการสวมบทบาทเป็น “นักสืบสายน้ำ” สำรวจสิ่งมีชีวิตตัวจิ๋วที่อยู่ร่วมระบบนิเวศเดียวกัน รวมทั้งการสำรวจนกและสำรวจธรรมชาติยามค่ำคืนที่ฝึกทักษะการใช้ชีวิตร่วมกับธรรมชาติและเรียนรู้แผนที่เสียง

 “ค่ายนี้ทำให้ผมได้เข้าใจธรรมชาติ อย่างกิจกรรม ‘ต้นไม้เพื่อนรัก’ เป็นกิจกรรมที่ผมชอบที่สุดในค่าย เพราะว่าผมได้ทั้งสัมผัส ได้กอดต้นไม้ที่เป็นเหมือนเพื่อนผม ได้ดมกลิ่นหอมสมุนไพรที่ลำต้นที่ทำให้รู้สึกเย็นสบาย เหมือนเขารู้ว่าเรากอดเขาอยู่ เขาเลยปล่อยความหอมออกมา ผมได้มอบความอบอุ่นให้เเก่เขา เล่าถึงสิ่งที่ผมได้เจอมา และก่อนที่จะจากกัน เราได้มีการตั้งชื่อเพื่อนของตัวเอง ผมชื่อ ‘ต้นกล้า’ ต้นไม้เพื่อนผมชื่อ ‘ต้นหอม’ ผมเชื่อว่าธรรมชาติพร้อมที่จะมอบสิ่งดี ๆ ให้กับเรา ขอเเค่เราเข้าใจเขาก่อนที่โลกของเราจะป่วยไปมากกว่านี้” วัฒนากร มหาวงค์ ถ่ายทอดความประทับใจกับกิจกรรมโอบกอดต้นไม้ที่ดูเหมือนสิ่งง่าย ๆ แต่ในความจริงแล้วเราแทบไม่มีโอกาสได้โอบกอดเขาอย่างแท้จริงเลย

ด้าน ศุภณัฐ จอกนาค บอกเล่าถึงสิ่งที่ได้รับจากค่ายนี้ว่าไม่ใช่แค่ความสนุก แต่การมาค่ายครั้งนี้ทำให้ตัวเธอเองอยากที่จะกลับไปเป็นกระบอกเสียงให้ธรรมชาติ “ค่ายนี้เปิดประสบการณ์มาก ๆ จากคนที่มีความชอบเรื่องธรรมชาติอยู่แล้ว จนตอนนี้กลายเป็นรู้สึกรักไปเลย เมื่อผ่านค่ายนี้ไปแล้ว ก็อยากเป็นกระบอกเสียงให้กับธรรมชาติ บอกให้คนอื่นรู้ว่าตอนนี้ธรรมชาติกำลังเผชิญหน้ากับอะไร และเรามีวิธีรับมืออย่างไรบ้าง เช่น การกินข้าวให้หมดจาน การใช้น้ำอย่างประหยัด เพียงเท่านี้ก็เซฟธรรมชาติได้แล้ว”

นอกจากจะชวนเยาวชนคนรุ่นใหม่ไปทำความรู้จักและเข้าใจธรรมชาติให้มากกว่าแค่ในห้องเรียนสี่เหลี่ยมแล้ว ค่ายเยาวชนเอ็กโกไทยรักษ์ป่า ยังเป็นค่ายที่ค่อย ๆ สร้างเครือข่ายเยาวชนรุ่นใหม่ที่จะเป็นกำลังสำคัญในการช่วยกันเฝ้าระวังสิ่งแวดล้อมในอนาคต ดังนั้นทางค่ายจึงเปิดโอกาสให้เยาวชนที่เคยผ่านค่ายนี้มาแล้ว ได้สมัครมาเป็นพี่เลี้ยงค่ายให้น้อง ๆ รุ่นต่อไป เพื่อส่งต่อ “เมล็ดพันธุ์” สู่การเป็นเครือข่ายเยาวชนรักษ์ป่า

เช่นเดียวกับ ขวัญข้าว แพงไทสงค์ ที่ตั้งใจสมัครมาเป็นพี่เลี้ยงค่ายรุ่นที่ 62 เพราะอยากสร้างแรงบันดาลใจเรื่องการอนุรักษ์ธรรมชาติให้คนรุ่นต่อไป “การมาเป็นพี่เลี้ยงค่ายทำให้เราต้องมีความเข้าใจน้อง ๆ เพราะค่ายมีความหลากหลาย ทุกคนมาจากต่างถิ่น สำหรับเรื่องการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม มองว่าเราสามารถเริ่มจากสิ่งเล็ก ๆ รอบตัวเราได้ เช่น กิจกรรม Zero Waste ในค่าย ที่ให้แง่คิดว่าทำอย่างไรเราจะทำกับข้าวให้ใช้วัตถุดิบอย่างคุ้มค่าและเหลือทิ้งน้อยที่สุด และทานอาหารที่ทำเองให้หมด ในอนาคตอยากสานต่อเจตนารมณ์เรื่องการดูแลสิ่งแวดล้อมที่ได้รับจากพี่ ๆ ในค่ายสู่เพื่อน ๆ และคนรอบตัวต่อไป”

ส่วน กุลณดา อินทร์ขาล พี่เลี้ยงค่ายรุ่นที่ 62 กล่าวว่าแม้ว่าบทบาทหน้าที่ในค่ายปีนี้ของเธอจะเปลี่ยนจากน้องค่ายกลายมาเป็นพี่เลี้ยง แต่เธอก็ยังรู้สึกว่ากิจกรรมต่าง ๆ ในค่ายก็ยังสามารถเติมแรงบันดาลใจให้เธอได้ทุกครั้ง พร้อมทั้งอยากฝากบอกถึงทุกคนว่า “ธรรมชาติเป็นของเรา ถ้าเราไม่ดูแลและสนใจ แล้วใครจะสนใจ”

และแม้ตอนนี้ห้องเรียนธรรมชาติ “ค่ายเยาวชนเอ็กโกไทยรักษ์ป่า รุ่นที่ 62” จะปิดคลาสลงแต่ต้นทางจิตสำนึกในใจเยาวชนกำลังเริ่มต้นขึ้น เพื่อกลับไปเติบโตและงอกงาม พร้อมเป็นกำลังสำคัญในการดูแลและรักษาทรัพยากรธรรมชาติและป่าต้นน้ำต่อไป