ภาพลวงตาย : ซีรีส์ที่ว่าด้วย “ความกลัว” ต่อคนคุ้นเคยที่กำลังเปลี่ยนไป

บางครั้งความน่ากลัวไม่ได้มาจากสิ่งที่เราไม่เคยรู้จัก แต่เกิดขึ้นเมื่อคนที่เราคุ้นเคยค่อยๆ เปลี่ยนไปจนกลายเป็นคนแปลกหน้า และความน่ากลัวนั้นกำลังเกิดขึ้นใน ภาพลวงตาย ซีรีส์แนวลึกลับจาก Netflix ที่ อู๋-ชยันต์ เล้ายอดตระกูล ผู้กำกับฯ อังคารคลุมโปง : เอ็กซ์ตรีม ตอน “ครอบครัววิปลาส” ครั้งนี้เขาได้หยิบประเด็นเรื่อง “โรคสมองเสื่อม” มาเป็นแกนสำคัญของเรื่องโดยผูกเข้ากับความเชื่อเรื่อง “ผีโพง” ของภาคอีสานและคดีเด็กหายในตำบลนาซ่าว อำเภอเชียงคาน เมื่ออาการของโรคทำให้ความทรงจำและพฤติกรรมของคนในครอบครัวเปลี่ยนไป เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจึงมีความคลุมเคลือระหว่างความรู้ทางการแพทย์และการปลุกความหวาดกลัวเรื่องผีโพงซึ่งเป็นความเชื่อของผู้คนในชุมชนให้กลับมา

ภาพลวงตาย เล่าเรื่องราวของ ณรงค์ (รับบทโดย อาหนู-สุรศักดิ์ ชัยอรรถ)ชายชราที่ป่วยเป็นโรคสมองเสื่อมและมีอาการเพ้อ จนบางครั้งพูดจาไม่รู้เรื่อง เดินหลงเข้าไปในป่า และพฤติกรรมของเขาก็เริ่มเปลี่ยนไป ประกอบกับความเชื่อของคนในชุมชน ชาวบ้านเลยคิดว่าเขาคือ “ผีโพง” ที่อยู่เบื้องหลังการหายตัวไปของเด็กในหมู่บ้าน และยังเชื่อมโยงปัจจุบันกับคดีเมื่อ 10 ปีก่อน ทำให้ วรรณ (รับบทโดย แต้ว-ณฐพร พรประภา) และ วัฒน์ (รับบทโดย ออกัส-วชิรวิชญ์ ไพศาลกุลวงศ์) ลูกของณรงค์ที่ต้องกลับมาบ้านเพื่อช่วยแม่ดูแลพ่อ ขณะเดียวกัน พีท (รับบทโดย เจษ-เจษฎ์พิพัฒ ติละพรพัฒน์) ตำรวจที่เพิ่งย้ายมาประจำการในพื้นที่ก็เข้ามาสืบสวนคดีดังกล่าวอย่างลับๆ เพราะไม่เชื่อว่าผีโพงจะมีอยู่จริง

โรคสมองเสื่อม : คนเดิมที่ไม่เหมือนเดิม

จุดตั้งต้นของ ภาพลวงตาย มาจากเรื่องจริงของโปรดิวเซอร์ที่คุณพ่อของเขาป่วยเป็นโรคอัลไซเมอร์ในระยะที่ค่อนข้างรุนแรง ประสบการณ์ดังกล่าวทำให้ผู้กำกับฯ อู๋-ชยันต์ เล้ายอดตระกูล เริ่มสนใจความรู้สึกของคนในครอบครัวที่ต้องเห็นคนซึ่งตนเองเคยคิดว่ารู้จักดีที่สุดเปลี่ยนไป จนกลายเป็นคนที่ไม่คุ้นเคยอีกต่อไป และกลายเป็นแรงบันดาลใจของการสร้างซีรีส์เรื่องนี้ขึ้นมา

โดยพฤติกรรมของโรคทำให้คนในครอบครัวต้องเรียนรู้ที่จะรับมือ และทำความรู้จักกับ คนเดิมที่ไม่เหมือนเดิม อีกครั้ง เพราะการทำงานของสมองที่ค่อยๆ เสื่อมลง มีอาการหลงลืม ส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวันและการสื่อสาร อย่างตัวละคร ณรงค์ ที่ไม่สามารถจดจำคนใกล้ชิดได้เหมือนเดิม บางครั้งมองเห็นคนตรงหน้าเป็นคนอื่น และไม่สามารถพูดคุยรู้เรื่องได้เหมือนเมื่อก่อน จนวรรณและวัฒน์ต้องมัดเขาไว้กับเตียงเพื่อป้องกันไม่ให้เดินหลงหรือเกิดอันตรายกับตัวเอง

วิทยาศาสตร์หรือไสยศาสตร์

แม้คนเมืองเริ่มรู้จักโรคสมองเสื่อม แต่คนในชุมชนเล็กๆ ก็ยังไม่คุ้นเคยกับอาการของโรคสมองเสื่อมและไม่สามารถอธิบายถึงการเปลี่ยนไปของณรงค์ได้ ประกอบกับการพบศพเด็กที่นอนคว่ำและถูกควักเครื่องในอย่างสยดสยอง ชุดความคิดเรื่องสิ่งลี้ลับเลยเข้ามาเติมคำอธิบายให้กับเหตุการณ์ทั้งหมด จากคำบอกเล่าของคนหนึ่ง กลายเป็นสองสามคน ก่อนแพร่ไปในชุมชนวงกว้าง และคนที่ชาวบ้านหันไปพึ่งพาเพื่อหาทางป้องกันสิ่งชั่วร้ายก็คือ “หมอผี” ซึ่งมีการเล่าต่อกันว่าหากใครเห็นหน้าผีโพง มันจะตามมาฆ่าคนนั้น ไม่งั้นร่างที่ถูกสิงจะตายลงเอง ขณะเดียวกันหลายครอบครัวที่มีลูกชายก็ได้วางหุ่นไว้หน้าบ้านตามความเชื่อว่าจะช่วยป้องกันผีโพงไม่ให้มาเอาตัวไป

ความเชื่อเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมที่สืบต่อกันมา แม้ไม่สามารถอธิบายด้วยหลักวิทยาศาสตร์ได้ทั้งหมด แต่สำหรับผู้ที่ปักใจเชื่อการทำพิธีกรรม หรือวิธีปฏิบัติทางไสยศาสตร์ อาจช่วยให้รู้สึกปลอดภัยและรับมือกับความกลัวที่เกิดขึ้นได้ ทั้งนี้ ว่าที่ พ.ท. รศ. พญ. ชนกานต์ ชัชวาลา แพทย์เฉพาะทางด้านจิตเวชศาสตร์ และที่ปรึกษาของซีรีส์ได้อธิบายเรื่องความเชื่อกับการแพทย์ไว้ว่า ในแนวคิดขององค์การอนามัยโลก มีคำว่า Culture-bound syndrome ซึ่งหมายถึง กลุ่มอาการที่เชื่อมโยงกับบริบททางวัฒนธรรมและความเชื่อของแต่ละสังคม ในการดูแลผู้ป่วยต้องรักษาทางการแพทย์ควบคู่ไปกับการเปิดพื้นที่ให้ปฏิบัติตามความเชื่อของตนเองได้ หากสิ่งนั้นช่วยให้รู้สึกสบายใจและไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อร่างกาย

ความกลัวที่คืบคลาน

เมื่อความเชื่อของชุมชนเข้ามากำหนดภาพจำของคนคนหนึ่ง ทำให้ชายชราที่กำลังเผชิญกับอาการเจ็บป่วย กลายเป็นบุคคลที่ชาวบ้านมองด้วยความหวาดระแวง และพฤติกรรมแปลกๆ ก็ถูกดึงไปผูกกับเรื่องผีโพง การตาย ซีรีส์พยายามสร้างบรรยากาศหลอนระทึกผ่านมุมกล้อง และการเรียบเรียงเหตุการณ์โดยแทบไม่จำเป็นต้องให้มีผีปรากฏตัว แต่ความน่ากลัวที่ส่งมาถึงผู้ชมกลับไม่ได้มาจากความคลุมเครือเหล่านั้น ด้วยทิศทางของเรื่องที่ค่อนข้างคาดเดาได้ ก็อาจจะส่งผลให้ความลี้ลับไม่สามารถทำงานได้อย่างเต็มที่ ทว่าระหว่างทาง สิ่งหนึ่งที่ชวนให้รู้สึกขนลุกและอึดอัดกลับเป็นความจริงอันน่าหวาดหวั่นของ “โรคสมองเสื่อม” ทำให้เราเกิดความรู้สึกกังวลอยู่ตลอดว่าอาการจะกัดกินความทรงจำของผู้ป่วยไปแค่ไหน และจะผลักให้ตัวละครทำอะไรที่คาดไม่ถึงอีกบ้าง พร้อมกับคำถามที่เกิดขึ้นในใจ…

เมื่อคนที่เราคุ้นเคยเปลี่ยนแปลงไปจนกลายเป็นคนที่เราไม่รู้จัก เราจะยังเชื่อใจเขาอยู่ไหม

Fact File

ภาพลวงตาย สตรีมพร้อมกันทั่วโลก วันที่ 24 กันยายน 2569 ที่ Netflix