ประวัติศาสตร์ ตรุษจีน กินขนมอะไรแล้วเสริมมงคลรับวันปีใหม่จีน
Arts & Culture

ประวัติศาสตร์ ตรุษจีน กินขนมอะไรแล้วเสริมมงคลรับวันปีใหม่จีน

Focus
  • ตรุษจีน เป็นวันขึ้นปีใหม่ที่มาตั้งแต่ในราชวงศ์ซาง เทศกาล ตรุษจีน เกิดขึ้นครั้งแรกพร้อมกับการประดิษฐ์ปฏิทินจีน ราว 980 ปีก่อนพุทธศักราช
  • เคล็ดมงคลอย่างหนึ่งที่ถือกันในวัน ตรุษจีน คือเรื่องของ ขนมมงคล เช่น ขนมเข่ง หมายถึงเจริญรุ่งเรือง ซิ่วท้อ คือ ซาลาเปาอายุยืน เป็นต้น

ตรุษจีน ถือเป็นเทศกาลที่สำคัญสุดอีกเทศกาลหนึ่งของชาวจีน ถือเป็นวันขึ้นปีใหม่ที่มาตั้งแต่ในราชวงศ์ซาง เทศกาลตรุษจีน เกิดขึ้นครั้งแรกพร้อมกับการประดิษฐ์ปฏิทินจีน สมัยต้นราชวงศ์ซาง หรือราว 980 ปีก่อนพุทธศักราช โดยยุคแรกๆ ชาวจีนใช้คำเรียกวันขึ้นปีใหม่ว่าเป็น “เทศกาลวสันตฤดู” เนื่องจากปฏิทินจีนถูกประดิษฐ์ขึ้นมาเพื่อกำหนด หรือพยากรณ์ดินฟ้าอากาศ สำหรับการเพาะปลูก วันขึ้นปีใหม่จึงตรงกับวันเริ่มต้นการเกษตรรอบใหม่ หลังจากหิมะละลาย และความแห้งแล้งได้ผ่านพ้นไป

แม้ชีวิตยุคต่อมาจะไม่ได้ทำการเกษตรอย่างเดียว แต่ชาวจีนยังยึดถือประเพณีการปิดบัญชีประจำปีและการหยุดงานในช่วงวันตรุษจีน ซึ่งในวันนั้นสมาชิกในครอบครัวจะมารวมตัวกันเพื่อรับประทานอาหารร่วมกันในเช้าวันตรุษจีน ทั้งนี้ในช่วงเทศกาล ตรุษจีน จากวันสิ้นปีนับไปถึงวันที่ 4 ของปีใหม่ตามปฏิทินจีน ลูกหลานจะมีการเซ่นไว้บรรพบุรุษ ไหว้เจ้า ไหว้ผีไม่มีญาติ นำอาหารคาวหวานมงคลต่างๆ ไปคำนับญาติผู้ใหญ่และผู้อาวุโสที่นับถือ ผู้อาวุโสจะได้รับคำอวยพรจากลูกหลานฐาติมิตร และญาติผู้ใหญ่จะแจกแต๊ะเอีย หรือ อั่งเปา แก่ลูกหลาน เพื่อใช้เป็นทุนในการประกอบการค้าต่อไป เงินอั่งเปานี้คนจีนถือเป็นเงินมงคล เมื่อนำไปลงทุนจะทำให้การค้าขายเจริญรุ่งเรือง และหลังจากวันไหว้แล้ว 3 วันหลัง ตรุษจีน จะเป็นวันเที่ยวหาความสำราญ ก่อนจะกลับมาทำงานกันต่อไป

ตรุษจีน

ขนมมงคลรับวันตรุษจีน

เคล็ดมงคลอย่างหนึ่งที่ถือกันในวันตรุษจีนคือเรื่องของ ขนมมงคล โดยขนมเหล่านี้นอกจากเป็นขนมที่ใช้ในการตั้งโต๊ะไหว้เทพเจ้าแล้ว ยังนิยมกินเป็นเคล็ดเพื่อเป็นการเริ่มต้นชีวิตในปีใหม่อย่างเป็นมงคง

ขนมเปี๊ยะ : เป็นขนมที่ทุกบ้านต้องมี และทุกโต๊ะไหว้เจ้าจะขาดไม่ได้ หน้าขนมเปี๊ยะมีอักษรจีนความหมายมงคลประทับไว้ ขนมเปี๊ยะจึงเป็นขนมที่สื่อถึงความเป็นสิริมงคล

ซิ่วท้อ : ซาลาเปาอายุยืน เป็นซาลาเปารูปลูกท้อ ความหมายของลูกท้อมาจากตำนานความเชื่อว่าลูกท้อเป็นผลไม้สวรรค์ กินแล้วอายุยืนยาว

ซาลาเปา / หมั่นโถว : ซาลาเปา และหมั่นโถว มักเป็นสองไอเท็มคู่ที่เห็นบนโต๊ะไหว้เจ้า การไหว้ด้วยซาลาเปาแบบมีไส้ ให้ความหมายถึงการห่อโชค บางครั้งบนหน้าซาลาเปาหรือหมั่วโถวก็มีอักษรมงคล ฮก และ เฮง หมายถึง ความโชคดีประทับไว้ บ้างก็แต้มเพียงจุดแดงๆ เล็กๆ เป็นสื่อถึงความมงคล

ขนมเข่ง : สื่อความหมายให้มีความเจริญรุ่งเรืองยิ่งๆ ขึ้นไป บ้างก็เชื่อว่าถ้าไหว้ด้วยขนมเข่งและกินขนมเข่งเป็นการถือเคล็ดให้ชีวิตตลอดปีราบเรียบเหมือนกับหน้าขนมเข่ง

ขนมเทียน : ขนมตรุษจีนยอดนิยมที่มีกลิ่นอายความเป็นครัวไทยปนอยู่ และชื่อของขนมเทียนก็สื่อถึงความรุ่งเรือง ชีวิตรุ่งโรจน์ดั่งแสงเทียน

ขนมถ้วยฟู / ขนมสาลี่ / ขนมไข่ : ด้วยกรรมวิธีการทำที่แป้งจะค่อยๆ ฟูขึ้นเมื่อเจอความร้อน ทำให้ขนมทั้งสามถูกใช้เป็นสื่อถึงความเฟื่องฟู ความรุ่งเรืองในชีวิต

ฮวกก๊าก้วย : มีทั้งแบบฟูเป็นก้อนเหมือนซาลาเปา และแบบกลมแบน ทว่าประทับอักษรจีนที่ให้ความหมายถึงความมั่งคั่ง เพิ่มพูน

อั่งถ่อก้วย : อั่ง หมายถึง สีแดง / ถ่อ คือ ลูกท้อ บางคนจึงเรียกสั้นๆ ว่า อั่งก้วย ให้ความหมายถึงความสุขและอายุที่ยืนยาว ดั่งความหมายของลูกท้อ

ต้นเรื่อง : นิตยสาร สารคดี กันยายน 2534, มกราคม 2560